İçeriğe geç

Şema Terapi Nedir?

Şema Terapi, Jeffrey Young tarafından Klasik Bilişsel Davranışçı Terapiden yarar göremeyen hastaları tedavi etmek amacıyla geliştirilen bilişsel-davranışçı kuramın dışında nesne ilişkileri kuramı, Gestalt terapi, bağlanma kuramı ve psikodinamik terapi gibi farklı yaklaşımlardan da beslenen entegratif ve sistematik bir terapi yöntemidir. Şema Terapi, erken dönem yaşantıların, yetişkinlik dönemindeki yankılarını araştırarak ve kişinin değişimini hedefler.

Şemalar bireyin yaşamını sürdürmesi için ihtiyaç duyduğu yapılardır. Şemalarımız dışarıdan gelen uyarıcıyı anlamada ve işlemlemede kalıp görevi görürler ve bundan dolayı hayatımız boyunca gelişimini sürdürerek kişinin davranışlarını, bilişlerini, duygularını ve diğerleriyle olan ilişkilerini etkilerler. Yani bütün davranışlarımız ve duygularımız şemalarımıza bağlı olarak gelişir.

Şema Terapi Modeline göre, şemalar gelişimsel olarak biçimlenmektedir. Şema terapiye göre erken dönem uyumsuz şemaların pek çok patolojinin temeli olduğu kabul edilir. Erken dönem uyumsuz şemalar; kişinin çocukluk ya da ergenlik dönemi boyunca gelişen; anı, biliş ve bedensel duyulardan meydana gelen, kişinin kendisi ve ötekiyle ilişkilerini etkileyen, kişinin hayatı boyunca etkinliğini sürdüren, kişiyi işlevselliğini sekteye uğratan esnetilemeyen kalıplaşmış inanç ve davranış örüntüleridir.

Geçmişten günümüze farklı kökenlere dayanan ve uzun süreçte farklı etkilere sahip olan, beş şema alanı altında yer alan 18 erken dönem uyumsuz şema tarif edilmiştir. Beş şema alanı: Ayrılma ve reddedilme, zedelenmiş otonomi ve kendini ortaya koyma, zedelenmiş sınırlar, öteki yönelimlilik, aşırı tetikte olma ve bastırılmışlık şema alanlarıdır. Alt boyutlar sırasıyla, Terk Edilme/İstikrarsızlık, Güvensizlik/Suiistimal Edilme, Duyguları Bastırma, Kusurluluk/Utanma, Sosyal İzolasyo/Yabancılaşma, Bağımlılık/Yetersizlik, Hastalıklar ve Tehditler Karşısında Dayanıksızlık, İç İçe Geçme/Gelişmemiş Benlik, Başarısızlık, Hak Görme/Büyüklük, Yetersiz Özdenetim, Boyun Eğicilik, Kendini Feda Etme, Onay Arayıcılık, Karamsarlık, Duygusal Yoksunluk, Yüksek Standartlar/Aşırı Eleştiricilik ve Cezalandırıcılık olarak adlandırılmıştır.

Şema terapide hedeflenen çocukluk döneminde karşılanmayan duygusal ihtiyaçlardan kaynaklanan ve erken dönemlerden bireyin mevcut yaşamına kadar süren erken dönem uyumsuz şemalar üzerinden bireylerin temel duygusal ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için uyumlu yollar bulmalarını sağlamayı hedefler.

Kategori:Şema Terapi